Khi luật còn chưa rõ, điều mẹ cần nhất là một câu trả lời thẳng, có căn cứ, không suy diễn.
Câu trả lời thẳng, theo luật đang có hiệu lực, là: trẻ dưới 18 tuổi hiện chưa được hiến mô, tạng. Đây là hệ quả trực tiếp từ Điều 5 Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006. Điều luật này quy định người từ đủ 18 tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, mới có quyền hiến mô, bộ phận cơ thể của mình khi còn sống, sau khi chết và hiến xác.
Vậy những thông tin về trẻ hiến tạng lan truyền tháng 10/2026 là từ đâu? Câu trả lời nằm ở ranh giới giữa luật hiện hành và dự thảo. Dự thảo trình Quốc hội ngày 21/10/2026 mới đề xuất mở rộng cho trẻ dưới 18 tuổi, và tính đến 30/10/2026 dự thảo vẫn chưa được thông qua.
Điều 5 Luật 2006 nói gì?
Điều 5 đặt ra hai điều kiện cùng lúc: đủ 18 tuổi và có năng lực hành vi dân sự đầy đủ. Điều kiện tuổi không chỉ là một con số, mà là cách luật xác định một người đã đủ trưởng thành về mặt pháp lý để tự quyết định một việc ảnh hưởng sâu sắc đến cơ thể mình. Ngay cả người đã đủ 18 tuổi nhưng không có đầy đủ năng lực hành vi dân sự thì cũng không thuộc đối tượng được hiến theo điều luật này.
Với trẻ dưới 18 tuổi, hệ quả rất rõ. Trẻ không thể tự mình đăng ký hiến mô, tạng theo Luật 2006. Cha mẹ cũng không thể “ký thay” để tạo ra một quyền hiến mà luật hiện hành chưa công nhận cho trẻ, vì luật chỉ trao quyền hiến cho người từ đủ 18 tuổi. Yêu cầu “văn bản đồng ý của người đại diện” thuộc về dự thảo, chưa phải luật hiện hành.
Vì sao luật cũ lại đặt giới hạn 18 tuổi?
Lý do sâu xa là nguyên tắc bảo vệ người chưa thành niên. Hiến mô, tạng không phải là một quyết định thông thường. Khi còn sống, việc hiến có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, dù chỉ là mô tái sinh. Sau khi chết, việc hiến liên quan đến thi thể và niềm tin gia đình. Luật đặt ngưỡng 18 tuổi để bảo đảm người quyết định đã đủ trưởng thành và giảm nguy cơ trẻ bị áp lực từ gia đình, nhà trường hoặc người khác.
Một lý do khác là tính không thể đảo ngược của việc lấy mô, tạng sau khi chết. Với trẻ em, khi nhận thức còn đang phát triển và dễ chịu tác động từ người lớn, luật chọn cách thận trọng: chưa trao quyền quyết định này cho trẻ. Điều này không có nghĩa là ý kiến của trẻ không quan trọng. Luật Trẻ em 2016 quy định khi xây dựng chính sách tác động đến trẻ em thì phải xem xét ý kiến của trẻ, nhưng “được hỏi ý kiến về luật” và “được quyền hiến tạng” là hai việc khác nhau.
Luật hiện hành chưa cho phép những gì?
Theo phần tóm tắt của Bộ Y tế trong đợt họp báo tháng 10/2026, luật hiện hành chưa cho phép ba việc quan trọng liên quan đến trẻ dưới 18 tuổi. Thứ nhất, chưa cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể ở người dưới 18 tuổi sau khi chết. Thứ hai, chưa cho phép hiến mô tái sinh của người dưới 18 tuổi khi còn sống. Thứ ba, luật hiện hành cũng chưa cho phép hiến sau chết tuần hoàn, tức là hiến sau khi tim ngừng đập, mà mới có khung cho hiến sau chết não. Những khoảng trống này chính là lý do Bộ Y tế đề xuất sửa luật, chứ không phải là bằng chứng cho rằng việc hiến cho trẻ đã được phép từ trước.
| Nội dung | Luật 2006 hiện hành | Dự thảo trình 21/10/2026 (chưa thông qua) |
|---|---|---|
| Trẻ dưới 18 tuổi đăng ký hiến | Chưa được, vì Điều 5 chỉ áp dụng từ đủ 18 tuổi | Đề xuất được đăng ký khi có văn bản đồng ý của người đại diện, hủy được bất cứ lúc nào |
| Trẻ còn sống hiến mô tái sinh | Chưa có cơ sở pháp lý | Đề xuất chỉ mô tái sinh, cho người thân, khi không có người hiến trưởng thành phù hợp |
| Trẻ hiến sau khi chết | Chưa cho phép lấy mô, tạng | Đề xuất chỉ khi xác định chết não hoặc chết tuần hoàn, có nguyện vọng trước đó và cha mẹ đồng ý |
| Lấy bộ phận lành của trẻ đang sống | Không có cơ sở cho phép | Dự thảo khẳng định tiếp tục nghiêm cấm |
Nếu gia đình đang có nhu cầu thực tế thì sao?
Có những gia đình đang có con bệnh nặng cần ghép tạng, hoặc có con cần tế bào gốc tạo máu từ anh chị em ruột. Trong hoàn cảnh đó, gia đình càng cần làm việc trực tiếp với bệnh viện và cơ quan có thẩm quyền, thay vì tin vào một bài đăng nói rằng “đã có luật mới cho phép”.
Bệnh viện sẽ là nơi giải thích cho gia đình về các phương án điều trị hiện có và nguồn hiến phù hợp theo đúng quy định đang có hiệu lực. Gia đình nên giữ lại mọi giấy tờ, hỏi rõ bằng văn bản, và không ký vào giấy tờ nào mà mình chưa hiểu rõ. Nếu có người gợi ý “lách luật”, môi giới hoặc mua bán mô, tạng, đó là hành vi bị cấm, với khung hình phạt tù từ 3 năm đến chung thân theo Điều 154 Bộ luật Hình sự 2015.
Bài viết liên quan: Hiến Tạng Trẻ Em Dưới 18 Tuổi: Sự Thật Mẹ Cần Biết
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Con tôi 17 tuổi, sắp đủ 18 tuổi, có được đăng ký trước không?
Đáp: Theo Luật 2006, quyền hiến chỉ áp dụng từ đủ 18 tuổi trở lên. Việc đăng ký trước tuổi 18 chưa có cơ sở theo luật hiện hành.
Hỏi: Cha mẹ ký thay cho con dưới 18 tuổi thì có được coi là hợp lệ không?
Đáp: Không, theo Luật 2006. Chữ ký của cha mẹ không thay đổi giới hạn tuổi trong Điều 5. Yêu cầu “văn bản đồng ý của người đại diện” là nội dung của dự thảo, chưa phải luật hiện hành.
Hỏi: Trẻ được hỏi ý kiến về dự thảo có nghĩa là trẻ đã được hiến không?
Đáp: Không. Hỏi ý kiến chính sách theo Luật Trẻ em 2016 khác với quyền hiến tạng. Trẻ có thể được hỏi ý kiến, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc trẻ đã có quyền hiến hoặc đã đăng ký hiến.
Hỏi: Dự thảo có thay đổi ngay lập tức không?
Đáp: Không. Tính đến 30/10/2026, dự thảo đang được Quốc hội xem xét, cho ý kiến. Chỉ khi được thông qua và có hiệu lực thì các quy định mới mới bắt đầu áp dụng.
Nội dung bài viết chỉ mang tính thông tin, giúp phụ huynh hiểu rõ trạng thái pháp lý và các khái niệm cơ bản, không phải tư vấn y tế hay tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của bất kỳ gia đình nào. Khi cần quyết định liên quan đến sức khỏe hoặc pháp lý của con, gia đình nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị, cơ sở y tế có thẩm quyền và cơ quan pháp luật có liên quan.
Nguồn tham khảo chính (tính đến 30/10/2026): Báo cáo nghiên cứu “Tranh luận hiến tặng mô/tạng ở trẻ em dưới 18 tuổi trên mạng xã hội Việt Nam (tháng 10/2026)”; Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006, Điều 5; Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, thông tin về dự án Luật ngày 23/10/2026; Báo Hải Phòng theo TTXVN ngày 30/10/2026.