Dự thảo chưa phải luật có hiệu lực. Đọc kỹ từng điều kiện sẽ giúp mẹ không bị tin đồn dẫn dắt.
Nếu mẹ chỉ nhớ một câu về dự thảo Luật Hiến tạng 2026, hãy nhớ câu này: dự thảo đề xuất mở rộng cho trẻ dưới 18 tuổi, nhưng chỉ trong điều kiện chặt, và tính đến 30/10/2026 dự thảo vẫn chưa được thông qua. Mọi điều trong bài này đều là đề xuất đang được Quốc hội xem xét, chứ không phải quy định đang có hiệu lực.
Dự thảo được Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan trình Quốc hội sáng 21/10/2026. Theo tóm tắt của Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, dự thảo gồm 7 chương, 39 điều, trong đó có bổ sung hiến sau chết tuần hoàn, tức là hiến sau khi tim ngừng đập, bên cạnh hiến sau chết não. Nguyên tắc chung là: lợi ích tốt nhất của trẻ em, tự nguyện, không cưỡng ép, tư vấn độc lập và điều phối qua danh sách chờ công bằng.
Khi còn sống: chỉ mô tái sinh, không phải nội tạng
Đây là điểm dễ bị hiểu sai nhất, nên cần nói thật rõ. Khi còn sống, dự thảo không đề xuất cho trẻ dưới 18 tuổi hiến thận, gan, tim, phổi hay bất kỳ bộ phận lành nào. Cục Quản lý Khám, chữa bệnh khẳng định dự thảo tiếp tục nghiêm cấm việc lấy những bộ phận này ở trẻ đang sống. Điều duy nhất được đề xuất khi còn sống là hiến mô tái sinh, mà ví dụ điển hình là tế bào gốc tạo máu. Mô tái sinh là loại mô mà sau khi lấy, cơ thể vẫn có khả năng sản sinh và thay thế.
Ngay cả với mô tái sinh, dự thảo cũng đặt nhiều điều kiện cùng lúc. Trẻ phải đủ sức khỏe, được tư vấn độc lập, và cần có đồng ý của cả trẻ và cha mẹ hoặc người giám hộ. Việc hiến chỉ dành cho người thân, và chỉ khi không có người hiến trưởng thành phù hợp. Về người nhận, bản trình ban đầu phân biệt: từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi hiến cho thành viên gia đình; dưới 15 tuổi chỉ hiến cho cha, mẹ, anh, chị, em ruột.
Một điểm quan trọng khác là quyền phản đối của trẻ. Theo giải thích chính thức được tổng hợp ngày 30/10/2026, nếu trẻ phản đối việc hiến mô tái sinh khi còn sống thì ý kiến của trẻ được ưu tiên hơn sự đồng thuận của cha mẹ. Nói cách khác, cha mẹ đồng ý mà con nói không thì không hiến. Tuy nhiên, thiết kế này mới ở mức giải thích của Bộ Y tế và bài tổng hợp, chưa phải văn bản luật cuối cùng.
Sau khi chết: cần cả nguyện vọng và đồng ý của gia đình
Với hiến sau khi chết, dự thảo đề xuất một cơ chế “hai khóa” khác. Trẻ dưới 18 tuổi được đăng ký hiến khi có văn bản đồng ý của người đại diện, và có thể thay đổi hoặc hủy đăng ký bất cứ lúc nào. Khi trẻ qua đời, việc lấy mô, tạng chỉ được xem xét khi đủ ba điều kiện: hội đồng chuyên môn độc lập xác định chết não hoặc chết tuần hoàn; trẻ đã đăng ký hoặc có nguyện vọng hiến trước khi qua đời; và cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý.
Bộ trưởng Y tế đã nhấn mạnh: nếu gia đình không đồng ý thì việc lấy sẽ không được thực hiện. Điều này có nghĩa là cha mẹ giữ một “khóa phủ quyết” trong trường hợp hiến sau khi chết. Tuy nhiên, “nguyện vọng trước khi chết” được ghi nhận bằng văn bản hay cả lời kể của gia đình vẫn đang tranh cãi và chưa được chốt tính đến 30/10/2026.
Về quy trình xác định tử vong, dự thảo đề xuất hội đồng phải độc lập, người điều trị và kíp lấy, ghép không được tham gia, và kết luận phải được tất cả thành viên thống nhất. Tuy nhiên, bảng tiêu chuẩn theo từng nhóm tuổi nhi của Việt Nam vẫn chưa được công bố tính đến 30/10/2026.
Những hành vi bị cấm và điều còn tranh cãi
Dự thảo không chỉ mở rộng đối tượng mà còn bổ sung nhiều hành vi bị cấm, nhằm chặn nguy cơ lợi dụng trẻ em. Ngoài cấm mua bán và môi giới vì mục đích thương mại đã có từ Luật 2006, dự thảo bổ sung cấm lợi dụng quan hệ giám hộ hoặc nuôi con nuôi để lấy mô, tạng của người chưa thành niên; cấm tạo phôi để lấy tế bào; và cấm đưa người Việt Nam ra nước ngoài hiến, ghép trái quy định.
Có bốn điểm chưa chốt tính đến 30/10/2026: phạm vi người nhận của trẻ dưới 15 tuổi; có bổ sung Hội đồng Y khoa hoặc Đạo đức hay không; nguyện vọng trước khi chết ghi nhận bằng văn bản hay cả lời kể của gia đình; và tiêu chí ưu tiên trong danh sách chờ.
| Trường hợp | Dự thảo đề xuất (chưa có hiệu lực) | Điều kiện bắt buộc kèm theo |
|---|---|---|
| Trẻ còn sống hiến mô tái sinh | Chỉ tế bào gốc tạo máu và mô tái sinh tương tự, cho người thân | Đủ sức khỏe, tư vấn độc lập, cả trẻ và cha mẹ đồng ý, trẻ phản đối thì ưu tiên ý kiến trẻ |
| Trẻ còn sống hiến thận, gan, tim, phổi | Không đề xuất, tiếp tục nghiêm cấm | Không có ngoại lệ nào trong dự thảo cho việc này |
| Trẻ hiến sau khi chết | Được đăng ký khi có văn bản đồng ý của người đại diện | Xác định chết não hoặc chết tuần hoàn bởi hội đồng độc lập, có nguyện vọng trước đó, cha mẹ đồng ý, hủy đăng ký được bất cứ lúc nào |
Bài viết liên quan: Hiến Tạng Trẻ Em Dưới 18 Tuổi: Sự Thật Mẹ Cần Biết; Trẻ Dưới 18 Tuổi Có Được Hiến Tạng Không? Luật Nói Gì
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Dự thảo có hiệu lực từ 1/1/2028 như một số bài đăng nói không?
Đáp: Không, tính đến 30/10/2026 đó chỉ là mốc hiệu lực được đề xuất trong dự thảo, không phải luật có hiệu lực.
Hỏi: Trẻ dưới 15 tuổi và trẻ 15 đến dưới 18 tuổi được đề xuất khác nhau ra sao?
Đáp: Theo bản trình ban đầu, trẻ từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh cho thành viên gia đình; trẻ dưới 15 tuổi chỉ hiến cho cha, mẹ, anh, chị, em ruột.
Hỏi: Nếu con tôi đã đăng ký nguyện vọng thì sau này có đổi ý được không?
Đáp: Theo dự thảo, có. Đăng ký có thể thay đổi hoặc hủy bất cứ lúc nào. Đây là một trong những khóa an toàn quan trọng nhất mà mẹ nên nhớ.
Hỏi: Dự thảo có cho phép mua bán mô, tạng trẻ em không?
Đáp: Không. Dự thảo liệt kê các hành vi bị cấm, trong đó có mua bán, môi giới, ép buộc, lấy trộm và lợi dụng giám hộ hoặc nuôi con nuôi để lấy mô, tạng.
Nội dung bài viết chỉ mang tính thông tin, giúp phụ huynh hiểu rõ trạng thái pháp lý và các khái niệm cơ bản, không phải tư vấn y tế hay tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của bất kỳ gia đình nào. Khi cần quyết định liên quan đến sức khỏe hoặc pháp lý của con, gia đình nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị, cơ sở y tế có thẩm quyền và cơ quan pháp luật có liên quan.
Nguồn tham khảo chính (tính đến 30/10/2026): Báo cáo nghiên cứu “Tranh luận hiến tặng mô/tạng ở trẻ em dưới 18 tuổi trên mạng xã hội Việt Nam (tháng 10/2026)”; Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, thông tin về dự án Luật ngày 23/10/2026; Dân Việt ngày 27/10 và 30/10/2026; Báo Hải Phòng theo TTXVN ngày 30/10/2026; Kênh 14 ngày 25/10 và 28/10/2026.