Khảo Sát Hiến Tạng Trẻ Em Từ 7 Tuổi: Sự Thật Là Gì?

Con có quyền được lắng nghe, nhưng cũng có quyền không bị ép trả lời một câu hỏi mà con chưa hiểu hết.

Câu trả lời thẳng nhất cho bài này là: khảo sát lấy ý kiến không phải là đăng ký hiến tạng, và khảo sát cũng không đồng nghĩa với việc con sẽ bị lấy mô, tạng. Nhưng cách khảo sát được triển khai trong tháng 10/2026 mới là điều khiến nhiều phụ huynh thực sự lo lắng.

Khảo sát ở đây là việc lấy ý kiến người dân về dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). Khi xây dựng chính sách tác động đến trẻ em, Luật Trẻ em 2016 quy định phải xem xét ý kiến của trẻ em. Vì vậy, việc hỏi ý kiến trẻ về một dự thảo liên quan đến trẻ, về nguyên tắc, không phải là việc trái luật. Điểm bị chất vấn là “hỏi ai, hỏi thế nào, và kết quả được dùng ra sao”.

Có mấy luồng khảo sát, và vì sao thông tin lại rối?

Theo báo cáo nghiên cứu tính đến 30/10/2026, có hai luồng khảo sát với mô tả khác nhau, và chưa có một văn bản công khai hòa giải hai luồng này.

Luồng thứ nhất là khảo sát của Cục Quản lý Khám, chữa bệnh. Cục ban hành Công văn 1931/KCB-NV ngày 12/10/2026, khảo sát lấy ý kiến người dân từ ngày 12 đến 21/10/2026. Nhóm được mô tả gồm trẻ từ 7 tuổi đến dưới 18 tuổi là người nhà cán bộ y tế, người bệnh hoặc người chăm sóc, có phụ huynh hướng dẫn. Ngày 22/10/2026, Cục xác nhận với Tuổi Trẻ về việc khảo sát này, đồng thời giải thích rằng trẻ phải được hướng dẫn, và không phải là lấy ý kiến tất cả trẻ 7 tuổi.

Luồng thứ hai là khảo sát qua Đoàn, Đội và trường học. Ngày 21/10/2026, Hội đồng Đội TP.HCM gửi Công văn 63-CV/HĐĐ, và Đoàn phường Bảy Hiền, TP.HCM thông báo đối tượng là trẻ em trên địa bàn phường, với thông điệp “phấn đấu 100% trẻ em tham gia”, hạn hết ngày 25/10. Cùng ngày, dự thảo luật cũng được trình Quốc hội, nên hai sự việc càng dễ bị gộp lại thành một việc duy nhất trong cảm nhận của phụ huynh.

Đến chiều 22/10/2026, theo ghi nhận của Luật Khoa, đơn khảo sát qua trường học đã bị đóng sớm dù hạn là 25/10, mà lý do đóng sớm chưa được giải thích trong bài đó. Một số bài trên fanpage liên đội sau đó đã bị xóa.

Vì sao phụ huynh giật mình khi nghe “trẻ 7 tuổi”?

Con số 7 tuổi là điểm gây sốc lớn nhất. Với nhiều mẹ, một đứa trẻ 7 tuổi còn chưa hiểu hết về cơ thể mình, huống chi là những khái niệm như chết não, chết tuần hoàn, hiến mô hay hiến xác. Chị H.L ở TP.HCM, có hai con tiểu học và trung học cơ sở, chia sẻ qua VietNamNet ngày 23/10/2026 rằng phụ huynh phản ứng cũng dễ hiểu, bởi trẻ chưa đủ trưởng thành để hiểu vấn đề này.

Chị Quỳnh Anh, cũng qua VietNamNet, nhấn mạnh đây là quyền quyết định của cha mẹ và quyền được bảo vệ của trẻ, không thể tổ chức lấy ý kiến riêng của trẻ mà không có sự giám sát của bố mẹ. Về mặt chuyên môn, Giám đốc Bệnh viện Việt Đức Dương Đức Hùng cũng không đồng ý với cách lấy ý kiến trẻ đã làm, cho rằng trẻ 10 tuổi chưa nhận thức đầy đủ.

Phiếu khảo sát có vấn đề gì không?

Đây là phần cần nói cẩn trọng, vì có những mô tả chưa được cơ quan soạn thảo giải trình đầy đủ. Theo mô tả của Luật Khoa ngày 22/10/2026, ở câu hỏi về lấy mô, tạng sau chết não hoặc chết tuần hoàn, phiếu khảo sát qua trường học chỉ đưa hai phương án và cả hai đều cho phép lấy, chỉ khác điều kiện khi người chết chưa đăng ký. Trẻ muốn phản đối chỉ có thể tự viết vào ô “Mục khác”. Nếu mô tả này chính xác, thì đó là thiết kế phiếu dẫn dắt, làm suy yếu tính tự nguyện, và là điểm mà cơ quan soạn thảo cần giải trình.

Cha mẹ nên làm gì nếu trường mời con khảo sát?

Trước hết, mẹ có quyền hỏi rõ bằng văn bản: đây là khảo sát nào, của cơ quan nào, đối tượng là ai, ai sẽ đọc kết quả, và kết quả được dùng vào việc gì. Mẹ cũng có quyền hỏi con có được từ chối hoặc dừng lại giữa chừng không.

Thứ hai, đừng để con trả lời một mình những câu hỏi về sự sống, cái chết và cơ thể mà không có người lớn đáng tin cậy bên cạnh, nhất là với trẻ nhỏ. Mẹ có thể đọc trước phiếu khảo sát cùng con và giải thích rằng đây chỉ là hỏi ý kiến về luật, không phải ký giấy hiến.

Thứ ba, hãy lưu lại bằng chứng một cách bình tĩnh nếu có điều bất thường, nhưng không đăng tải thông tin cá nhân của trẻ khác lên mạng. Việc từ chối cho con tham gia khảo sát khi thông tin chưa rõ ràng là phản ứng phòng vệ hợp lý, không phải chống đối chính sách.

Bài viết liên quan: Hiến Tạng Trẻ Em Dưới 18 Tuổi: Sự Thật Mẹ Cần Biết; Trẻ Dưới 18 Tuổi Có Được Hiến Tạng Không? Luật Nói Gì; Dự Thảo Luật Hiến Tạng 2026: Trẻ Em Được Đề Xuất Gì?

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Con tôi làm khảo sát ở trường thì có bị ghi tên vào danh sách hiến tạng không?
Đáp: Không, theo các giải thích chính thức. Khảo sát khác với đăng ký hiến. Đăng ký hiến cho trẻ dưới 18 tuổi, theo dự thảo, còn cần văn bản đồng ý của người đại diện và hủy được bất cứ lúc nào.

Hỏi: Tôi có quyền cho con không tham gia khảo sát không?
Đáp: Có. Mẹ có quyền hỏi rõ và cho con không tham gia khi thông tin chưa rõ ràng. Hãy trao đổi với nhà trường bằng văn bản để lưu lại.

Hỏi: Phiếu khảo sát có ép trẻ đồng ý không?
Đáp: Theo mô tả của Luật Khoa, một câu hỏi trong phiếu qua trường học chỉ đưa hai phương án đều cho phép lấy, trẻ muốn phản đối phải tự viết vào ô “Mục khác”. Nếu mô tả này chính xác, đó là thiết kế dẫn dắt.

Nội dung bài viết chỉ mang tính thông tin, giúp phụ huynh hiểu rõ trạng thái pháp lý và các khái niệm cơ bản, không phải tư vấn y tế hay tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của bất kỳ gia đình nào. Khi cần quyết định liên quan đến sức khỏe hoặc pháp lý của con, gia đình nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị, cơ sở y tế có thẩm quyền và cơ quan pháp luật có liên quan.

Nguồn tham khảo chính (tính đến 30/10/2026): Báo cáo nghiên cứu “Tranh luận hiến tặng mô/tạng ở trẻ em dưới 18 tuổi trên mạng xã hội Việt Nam (tháng 10/2026)”; Sở Y tế Lai Châu đăng lại Công văn 1931/KCB-NV ngày 12/10/2026; Luật Khoa ngày 22/10/2026; VietNamNet ngày 23/10/2026; RFA ngày 24/10/2026; Dân Việt ngày 27/10/2026.